Pobune Bošnjaka u 17. i 18. stoljeću protiv Osmanske carevine
Tokom 17. stoljeća seljaci sarajevsko kadiluka opterećeni raznim dadžbinama bune se protiv lokalne vlasti i sudstva. Sa slabljenjem centralne osmanske vlasti i smanjivanjem njezinih materijalnih prihoda povećavana su od Portinih stanovnika novčana i naturalna potraživanja. Fermanom sultana Ahmeda III iz 1720. godine stanovništvo Bosanskog ejaleta bilo je, imdadi-hazariyom materijalnim i novčanim sredstvima, dužno da izdržava vezira i njegovu pratnju, te lokalne i vojno-upravne funkcionere. Ove obaveze imale su za posljedicu jači otpor bošnjačkih seljaka, sitnih spahija, dijela gradskog stanovništva i uleme.
Prve veće i ozbiljnije pobune bile su početkom 18. stoljeća, a njima Portu izvještava bivši mutesarrif Hercegovačkog sandažka Mustafa 1711. godine. Daleko ozbiljniji nemiri u mostarskom i drugim kadilucima Hercegovačkog sandžaka izbili su 1735. godine. Uslijed austrijsko-turskoga rata ti su nemiri i nezadovoljstva za kraće vrijeme zamrznuti. No, neriješeni problemi, osiromašivanje naroda i nametanje raznih prinosa, kao i oholo ponašanje i uzurpacija vlasti od strane pojedinaca i manjih grupa, izazvali su najveće pobune u narodu između 1747. i 1757. godine u Bosanskom ejaletu. Tada u Sarajevu, kao i drugim gradovima i kasabama, vlada velika anarhija i jedino se poštivala riječ jačega. Pobunjenici u Sarajevu otkazuju poslušnost svojim nadređenim starješinama, nastoje da izbjegnu oporezivanje naroda u korist bosanskog vezira i bave se mišlju da formiraju seljačko-gradske milicije po ugledu na jeničare. Pobunjenici su smjenjivali sultanove starješine i umjesto njih su postavljali svoje. Prema zamislima vođa pobune, novom vojnom organizacijom trebalo je da budu obuhvaćeni svi vojni rodovi na čelu sa serdarima i bašeskijama. Pored Mostara, Sarajeva i drugih mjesta do bune seljaka Bošnjaka došlo je 1747. godine i u tuzlanskom kadiluku. Njih su podržavali tuzlanski kapetan Derviš, kadija Abdurrahman ef. Mehremić, mula Osman i druge ugledne ličnosti Tuzlanskoga kadiluka i kapetanije. Do slične pobune došlo je i u selima oko Tešnja. Vođa pobune je bio Abdurrahman Muharemija. Skoro deset godina u Sarajevu su glavnu riječ vodili pojedinci iz uglednih porodica. Oni nisu priznavali postojeće državne institucije, niti su primali naređenja bosanskih vezira. U tome su se isticali braća Pašo i Ibrahim aga Morić, te Mehmed aga Halilbašić. Oni su svojim samovoljnim ponašanjem izazvali nezadovoljstvo i kod ranijih pristalica, pa su bez nekog velikog otpora 1756. godine i ubijeni. U jednom od redovnih sukoba sa sultanovom vojskom poginuo je i Abdurrahman Muharemija. U vraćanju reda, mira, poretka i autoriteta dražvne vlasti glavnu ulogu je imao odlučni Mehmed paša Kukavica, koji je u tri navrata od 1752. do 1762. godine bio na položaju vezira Bosanskog ejaleta. Bez obzira na unutarnje pobune, Bošnjaci su čuvali teritorijalni integritet zemlje, tako da je, kada je 1780. godine stigao sultanov ferman da se Austrji preda Pounje, tadašnji bosanski vezir je odbio riječima: Baš vererem, bir taš vermen – I glavu ću svoju dati, a kamena jednoga ne dam”.
